چهارمین جشنواره بین المللی هنرهای تجسمی فجر گرامیداشت چهار سالگی جشنواره و گشایش نمایشگاه استادان دوشنبه 10 بهمن ماه در موزه هنرهای معاصر تهران آغاز شد.

نمایش فیلم کوتاهی درباره سه دوره قبل جشنواره بین المللی هنرهای تجسمی فجر و کلیپ چهارمین دوره جشنواره و اجرای موسیقی از دیگر برنامه های افتتاحیه چهارمین جشنواره بین المللی هنرهای تجسمی فجر بود.

در ادامه نمایشگاه آثار هنرمندان پیشکسوت و استادان با حضور هنرمندان و مسوولان در موزه هنرهای معاصر تهران گشایش یافت.

در بخش نمایشگاه آثار هنرمندان پیشکسوت و استادان چهارمین جشنواره بین المللی هنرهای تجسمی فجر بیش از 290 اثر از بیش از 240 هنرمند در رشته های نقاشی، خوشنویسی، نگارگری، سفال، مجسمه سازی، عکاسی، پوستر، کاریکاتور و تصویرسازی به نمایش گذاشته شده است.

به گزارش ستاد خبری چهارمین جشنواره بین المللی هنرهای تجسمی فجر، در بخش مدعوین رشته خوشنویسی آثاری از غلامحسین امیرخانی، یدالله كابلی‏ خوانساری، جهانگیرنظام‏ العلماء، محمدجوادزاده، جلیل رسولی، نصرالله افجه اي، محمد سلحشور، جواد بختياري، عباس اخوين و محمدحیدری در موزه هنرهاي معاصر تهران به نمايش درآمد.

همچنین علي اشرف صندوق‏ آبادی، زهره عباسی، سیدحیدرموسوی، مینا بهدادفر، عباس رفیعی، علی شیرازی، محمود رهبران، عباس نوری، ازهار شرکاء، فتحعلی واشقانی، جواد بختیاری، کامران کوهستانی، اسفندیار ستارپور، امیراحمد فلسفی، الهه خاتمی، حسین نوروزی، کاوه تیموری، سعید شمس انصاری، علی فرزانه، مهدی فروزنده، علی مقارن‏عسگری، صغري حسيني و ناصر جواهرپور از دیگر هنرمنداني هستند كه آثارشان در اين بخش ارائه شده است..

آثار رسول مرادی، مهدی فلاح، ابراهیم غفاری‏یقین، رضا صفری، حبیب رمضانپور، محمدرضا پژند، ناصر نوروزی‏منش، محمد شهبازی، جمشید یاری‏شیرمرد، احمد محمدپور، علی کیان‏ مهر، حسین غلامی، زهرا کاووسی، محمد صادق احدپور، عذرا عقیقی بخشایشی، ایرج نعیمایی و احمد پیله‏ چی نیز در بخش  مدعوین خوشنویسی جشنواره به معرض دید علاقه مندان قرار گرفته است.

در بخش مدعوین رشته نگارگری چهارمين جشنواره بين المللي هنرهاي تجسمي فجر آثار رضا مهدوی، سلینا پوریا، مهین‏ دخت سالک، رحیم چرخی، سیدرضا فتاحی، علیرضا قزی، علی‏اصغر تجویدی، امیر طهماسبی، نوشین نظری، عباس سلیمانی، مینا صدری، علیرضا آقامیری، سلیمان سعیدآبادی، بهمن شریفی، مهرالزمان فخارمنفرد و فریدون جوقان در موزه هنرهاي معاصر تهران به نمايش گذاشته شده است.

مریم لبانی‏مطلق، حمدالله کتال، روح‏الله پروین، امیرحسین آقامیری، هادی آقامیری، روح‏الله جهان‏بین، خشایار قاضی‏زاده، جلیل جوکار، مهین افشانپور، رضا بدرالسماء، یوسف حسینی، محمد نباتی، عبدالله محرمی، حسین عصمتی، عباس جمالپور، عباس رستمیان، حسینعلی ماچیانی و علیرضا آقامیری نیز از نگارگرانی هستند که آثارشان در بخش مدعوین چهارمین جشنواره بين المللي هنرهاي تجسمی فجر روی دیوارهاي گالري هاي موزه هنرهاي معاصر تهران به نمايش گذاشته شده است.

چهارمین جشنواره بین المللی هنرهای تجسمی فجر تا 14 اسفند ماه در تهران، 29 استان و 10 کشور برگزار می شود.

موزه هنرهاي معاصر تهران، موسسه فرهنگي هنري صبا، موزه هنر امام علي (ع) ، خانه هنرمندان ايران و فرهنگسراي نياوران ميزبان چهارمين جشنواره بين المللي هنرهاي تجسمي فجر هستند.

چهارمين جشنواره بين المللي هنرهاي تجسمي فجر علاوه بر تهران در تمامي استان هاي كشور نيز برگزار مي شود و 10 كشور خارجي نيز ميزبان آثار جشنواره خواهند بود.

هیات انتخاب بخش خوشنویسی: استاد حسین غلامی، استاد محمدحیدری، استاد صداقت جباری کلخوران، استاد نصرالله افجه ای، استاد جمشید یاری، استاد محمدجوادزاده

هیات انتخاب بخش نگارگری: استاد مجید مهرگان، استاد محمدباقر آقامیری، استاد مصطفی گودرزی

استاد حسین غلامی دبیر جشنواره خوشنویسی 1342- تهران مدرس انجمن خوشنویسان از سال 1365 تاکنون نفر اول رشته نستعلیق 1367 نفراول نمایشگاه طریق جاوید 1375 نفر اول جشنواره خوشنویسی جهان اسلام1376 نفر اول شاخه نستعلیق76 نفر برگزیده دومین جشنواره خوشنویسی جهان اسلام 1381 نفر اول جشنواره امام علی	استاد محمد حیدری هیات انتخاب 1338 – ابرکوه درجه یک هنری تدریس در انجمن خوشنویسان از سال 1360 تاکنون تدریس در دانشگاه الزهرا ، دانشگاه آزاد، دانشگاه کابل و … عضو هیات تشخیص خط شکسته از سال 63 عضو هیات ارزشیابی هنری مرحله استادی عضو شورای ارزشیابی هنرمندان کشور مسوول گالری دیپلماتیک اکو	استاد نصرالله افجه ای هیات انتخاب 1312 – شمیران چهره ماندگار درجه یک هنری در نقاشیخط . . . . . . .	استاد مجید مهرگان هیات انتخاب 1324 – رشت فارغ التحصیل رشته گرافیک از دانشکده هنرهای تزیینی درجه یک هنری در نگارگری از وزارت فرهنگ . . . . . .

اداره کل امور فرهنگی و اجتماعی

مرکز آموزش و توسعه فرهنگی

گروه هنرهای تجسمی

نمرات پایان ترم

زمستان 90

درس: نقاشیخط

چهارشنبه 16 الی 19

کلاس105

ریز نمرات

نمودار مقایسه نمرات مختلف

زمستان 90

نمودار مقایسه نمرات – ترم قبل

تابستان 90

توضیحات

مهلت اعتراض تا پایان این هفته می باشد

در ماه اسفند کلاس تشکیل نمی شود

لطفا شروع ترم جدید را از دفتر آموزش خانم نظری یا استاد زهرا اورنگی پیگری کنید

امضا و لوگوها و تصویر آثار با حجم زیر 200 کیلو ایمیل شود

باتشکر

گرافیک محیطی در ایام سوگواری سالار شهیدان

-          ارتباط هنرهای تجسمی با مراسم مذهبی خصوصا واقعه عاشورا چه می تواند باشد؟

مسلمان ها برای نشان دادن عشق و ارادت خود به پشوایان دینی و بویژه سیدالشهداء (ع) از سمبلها و نمادهایی با طرح های مختلف برای گرامیداشت مناسبتها و از جمله ایام محرم استفاده می کنند. در این بین هنرهایی چون خطاطی، نقاشی و گرافیک نقش بسزایی دارند. کلا زندگی نیاکان ما با ذوق و سلیقه و زیبایی و هنر دوستی آمیخته بوده و در گذشته نقش مهمی در تکامل هنر دینی داشته ایم. همانطور که  از نظر اسلامی ما به زیبایی و زینت و جستجوی در زیبایی ها دعوت شده ایم هنرهای تجسمی با روکرد دینی از دیرباز با مجالس عزاداری امام حسین (ع)  همواره عجین بوده است.علاوه بر این، هنر دینی برای فرهنگ سازی در امور بنیادی زندگی ما هم کاربردهای ارزشمندی دارد،  مثلا کمک به ترویج ارزشهای اسلامی همانند عزت نفس، بزرگواری، ظلم ستیزی احساس مسوولیت اجتماعی و امثال اینها نیز به تصویر کشیدن محرومیتها و مظلومیتها از طریق فرصتهایی چون گرافیک محیطی و رسانه های شهری.

-          درمورد گرافیک محیطی که اشاره کردید مقصود چیست؟

گرافیک محیطی شامل مجموعه ای از طراحی هایی در فضای شهرها ست مثل گرافیک، معماری و..که اینها همه در ارتباط مستقیم با مردم هستند، هدف ایجاد فضای مطلوب و دلپذیر و البته مناسب با آداب و رسوم و فرهنگ مردم است. همین بنرهای مناسبتی که در محرم استفاده می شود یا تابلوی های مغازه ها، حجم ها، وحتی  تابلوهای راهنمایی که در کمال سادگی ساخته می شوند، همه جزء گرافیک محیطی بشمار می روند. همانطور که در میادین یا دیوارهای شهر می بینیم این شاخه از هنر گرافیک  به جهت زیباسازی و تلطیف فضای شهری روز به روز کاربردش بیشتر می شود

-          شما به بیلبوردهای محرم اشاره کردید. آیا کیفیت آنها را در محیط شهری مثل تهران مناسب می دانید؟

با وجود فن آوری های نوین در عرصه طراحی و چاپ متاسفانه هرچه به جلوتر می آییم از کیفیت آثار تجسمی مان کاسته می شود. پیش تر از کتیبه وعلم و کتل و پرچم هایی استفاده میشد که هر کدام طرح های هنری و گرافیکی خیلی خوبی داشتند بیلبوردها هم بصورت برزنتی بود که هنرمندان روی آن خطاطی یا نقاشی یا ترکیبی از هر دو انجام می دادند که جذابیت خاص خود را داشت. در حال حاضر که بیلبوردها روی بنر چاپ می شود و کارهای دستی تقریبا از دور خارج شده است آن زیبایی و حس و روحی که کارهای قدیمی داشتند از میان رفته است.

-          یعنی شما معتقدید که کارهای زمان گذشته  بهتر از کارهای الان بود؟

در گذشته افراد معدودی بودند که این کارها را انجام می دادند. طراحان و نقاشان و خطاطان هنرمندی بودند که با عشق و ایمان و اعتقاد و بی چشمداشت نسبت به مسایل دنیوی به این حد از هنر ناب رسیده بودند و با ارادتی خاص برای اهلبیت کار می کردند. برای همین کارهای آن زمان ماندگار است. مثلا کتیبه هایی با اشعار محتشم کاشانی که امروزه با نرم افزارهای خوشنویسی و استفاده نادرست از اسلیمی و ختایی  عمدتا برای نفع مادی باشتاب مهیا و روانه بازار می شود.در هنرهای اسلامی ما، المانها ماهیت اصلی کار را تشکیل می دادند و به دور از بیهودگی و آشفتگی ، معنادار و زیبا و دلنشین بودند.  تا همین ده دوازده سال پیش هم که کامپیوتر تا این حد متداول نشده بود کارهای قشنگی روی برزنت ها انجام میشد. در ابتدای ورود دستگاه چاپ بنر که هزینه اش زیاد بود، سفارش طراحی را به طراحان حرفه ای میدادند ولی با فراگیر شدن دستگاههای چاپ و کاهش هزینه آن و علی الخصوص افزایش مراکز متعدد تبلیغاتی  و ممنوعیت استفاده از شمایل های قبل، کیفیت کار تنزل پیدا کرد و افراد زیادی بدون دانش و مهارت لازم فقط با هدف سرعت و سود بیشتر مشغول این کار شدند. غالب بنرهایی که در سطح شهر می بینیم نه تنها از جهات گوناگون ایراد دارد، بلکه تلف کردن وقت و هزینه  و نتیجه آن دلزدگی مردم است. در واقع ارزش و اعتبار هنر را دارد پایین می آورد.

-          خب گرافیک در حوزه دینی  و مرتبط با ماه محرم با چه چالش هایی روبروست ؟

در زمینه بیلبوردهای محرم سه مشکل به چشم می خورد: یکی از لحاظ محتوا و پیام آن و دیگری اصول و قواعد هنرهای تجسمی و چاپی. و سوم نحوه نمایش و نصب آن.

جملاتی که برای بنرها انتخاب می کنیم عمدتا بی محتوا ست و کمتر نکته و پیام ارزشی از امام حسین (ع) و حقایق دینی دارد می توان گفت که از سر رفع تکلیف به حداقل اکتفا کرده ایم و فقط به مخاطب یادآوری می کنیم که محرم شده است. این تبلیغات بایستی روی ذهن و اندیشه مردم تاثیر گذار باشد. اینکه هدف فقط سیاه کردن خیابان ها باشد اینها به نوعی هدر دادن موقعیت ها و فرصت هاست. متاسفانه آنچه در ایام محرم دیدیم با وجود حجم سنگین تبلیغات، فاقد محتوای ارزشمند بود، واقعا کسی که از سطح شهرتردد میکند تقریبا هیچ چیزی از این همه تبلیغات نمی آموزد، فقط حرفهای احساسی و سطحی! به نظر من مقام و ارزش دین و قرآن و اولیای دین آنقدر متعالی و بالاست که ما باید از دانشمندان و متخصصین بزرک در همه حوزه ها استفاده کنیم تا تبلیغاتی سالم، پرمغز، موثر و نافذ داشته باشیم. چه عیبی دارد که پیام های ما را عالمان فرهیخته تنظیم و تولیدات ما را کنترل کنند و بعد تکثیر و نصب شود؟!

اگر چند نفر آدم با سواد محتوای تبلیغات محیطی را انتخاب و تنظیم کنند به جای شعرهای و شعارهای کم ارزش به اهداف امام حسین (ع) و کلمات کلیدی آن حضرت می پردازند، با رویکرد امروزی به واقعه کربلا نگاه می کنند و پیام هایی پیرامون این موضوع ارائه می کنند که به سبب شناسی و نقد جامعه و جهان امروز از منظر دین باشد و به درد مردم بخورد.

چرا باید دستگاه عظیمی مثل شهرداری تهران یک نفر آشنا با ادبیات فارسی نداشته باشد که این همه تبلیغات از زیر نظر او بگذرد و ویراستاری و تصحیح شود؟!

مثلا در این جملات دقت فرمایید، همه مردم ما در سطح شهر پی در پی آنها را دیده اند:

-          سلام بر تو ای که خدا خونخواهیش کند

-          سلام بر تو و روانهایی که فرود آمدند به آستانت

-          ای ابا عبدالله براستی بزرگ شد سوگواری تو و گران و عظیم گشت مصیبت تو بر ما و برهمه اهل اسلام

ترجمه تحت اللفظی و کلمه به کلمه بدون رعایت حداقلهای زبان فارسی اگر در یک مقوای دست نویس در حسینه ای کوچک توسط یک فرد عامی به دیوار نصب شود قابل تحمل است اما در سطح شهر و در تولید انبوه توسط دستگاهی مثل شهرداری تهران توجیه ندارد. چگونه می توان پذیرفت که یک طراح برای سطح کلان طرح بزند ولی فرق نظم و نثر را نداند و شعر را مثل متن عادی بنویسد و از وسط مصرع تقطیع کند؟!

-          آدم وقتی در شهر حرکت می کند از بس اشتباه و بی دقتی و ضعف در تبلیغات شهری می بیند از این که ساکن این شهر است شرمنده و متاسف می شود. من این را مکرر از آدمهای دردمند شنیده ام. که خود بحث بسیار مفصلی است.

-          در زمینه طراحی نیز ایده و فکر خاصی پشت این بیلبوردها وجود ندارد. مثلا یک بنر پر شده از مظلوم کربلا مظلوم کربلا با رنگ ها و چاپ بسیار نامناسب که در شب هیچ استفاده ای ندارد. بنرها باید از داخل ماشین به راحتی دیده شوند مثلا در اتوبان صدر بنرهایی نصب می کنیم که پشت درخت هستند یا بنر بزرگی که فقط نصفش دیده می شود. یا در اتوبان بنرهایی نصب میکنیم با حروف ریز و شلوغ  و با رنگ نامناسب که کنتراست لازم را ندارند و حتی برای رانندگانی که بخواهند آنرا بخوانند خطرناک است.

ما در زمینه محتوایی بیلبوردها جملات زیادی از امام حسین و شعارهای عاشورا و امام داریم و از نظر فنی باوجود این همه دانشگاههای هنر وفارغ التحصیل گرافیک، و این همه جشنواره که با مضمون عاشورا برگزار می کنیم ولی آثارمان سال به سال سطحی تر می شود و کاربردی نیست.

برای تبلیغات تجاری عده ای طراح حرفه ای گرافیک و تصویر ساز و تایپوگرافر روی آن کار می کنند ولی ما برای کارهای دینی و اعتقادی سهل انگاری می کنیم. آموزش هایی هم در دانشگاهها می بینیم فاقد بحث طراحی های مذهبی و دینی است. به همین دلیل است که طراحانمان کارهای مذهبی را دشوار می دانند و زیاد به سمت آن نمی روند.

متاسفانه یکی از چالش های مهم نگاه ساده ما به امور مرتبط با حوزه دین است آنها را کارهای ارزان و سریع و برای رفع تکلیف تلقی می کنیم. مثلا ما فکر می کنیم که اگر کارهای گرافیکی را به  طراحی ارزان قیمت بدهیم و چاپ بنر را هم به ارزان ترین چاپخانه خیلی صرفه جویی کردیم و اسراف نشده. ولی نتیجه ش همین آلودگی بصری و جفایی است که سر کارهای اهلبیت (ع) آورده ایم. مثلا با وجود فونت های خوشنویسی و یا تذهیب های آماده فکر می کنیم که نیازی به خوشنویس یا مُذهّب نیست. با نظر و سلیقه شخصی دخل و تصرف هایی در اندازه ها و نسبت ها و فرم حروف نستعلیق می کنیم. خط ملی ما در ایران درست استفاده نمی شود. با کمال تاسف در این سال ها آنقدر کارهای غیر حرفه ای و سطحی انجام  دادایم که سطح توقع و ذائقه مردم را خراب کرده ایم.  و اگر کار خوب هم انجام شود، کسی نمی فهمد و نمی پسندد. چون مردم به تماشای تصاویر و گرافیک مناسب و خوب عادت نکرده اند.

-          پس زیبایی و جذابیت بصری  و نیز جنبه اطلاع رسانی یک گرافیک در ابعاد بزرگ برای مردم وظیفه طراحان گرافیک محیطی است  . این ها چطور قابل انجام است؟

اساتید برجسته در زمینه های نقاشی و تصویرسازی و گرافیک و خط اگر تشکلی اجتماعی داشته باشند و طراحان حرفه ای  را فعال کنند که تمام تمرکز و مطالعه آنها روی هنر اسلامی و مذهبی باشد کم کم سطح کار بالا میرود و بقیه طراحان نیز به تدریج در مسیر درست می افتند. هر کس در یک زمینه تخصص دارد، بنابراین چند متخصص روی یک پوستر یا بیلبورد کار می کنند. تایید و رد و یا اصلاح آثار نیز باید توسط افراد هنرمند صورت گیرد.  ساختن یک پوستر یا بیلبورد نیاز به مهارت و تجربه و تخصص و علم و اصول و قواعد خودش دارد این طور نیست که یک نرم افزار گرافیکی باز کنیم و به سلیقه خود عناصر را در صفحه بچینیم. در صورتی که این کارها باید با بهترین کیفیت و کاربرد و رعایت اصول زیبایی شناختی و روانشناختی برای جذب مخاطب طراحی شوند. باید از طراحان ماهر و برجسته استفاده کنیم و  وظیفه ماست که فرهنگ سازی کنیم و هنر دینی را از لحاظ رنگ و فرم تحت تاثیر قرار دهیم.  در مدت زمان طولانی دید بصری و سلیقه مردم هم به تدریج افزایش و ارتقا می یابد.

-          شما به علم و اصول معینی برای طراحی های محیطی در ابعاد بزرگ اشاره کردید، چه معیارهایی مثلا؟

بله بیلبوردها در واقع یکی از رسانه های محیطی هستند و جنبه های زیبایی و کاربردی را باید باهم داشته باشد و البته از استانداردهای طراحی  هم برخوردار باشد. حتی محل نصب آن نیز مهم است. متخصصین این کار می گویند طرح با محیط باید سازگاری داشته باشد. ببینید در کاشی کاری ها و کتیبه های مساجد قدیم این اصل رعایت می شد، فرم ها و کاربرد و عملکردشان با محیط به بهترین نحو تلفیق می شد. برای همین هنوز هم مردم با آن آثار انس و الفت دارند.

برای طراحی های ابعاد بزرگ به بعضی نکاتی بصورت تجربی و علمی بدست آمده بطور خلاصه اشاره می کنم:

1-پیام رسانی: با یک نگاه پیام باید به مخاطب منتقل شود، خیلی خلاصه و کوتاه باشد

2- رعایت سادگی: یعنی پرهیز از گزافه گویی و پر کردن بی دلیل کادر- البته کار ساده و مینیمال انجام دادن شاید سختر باشه و تبحر خاصی می طلبد

3- خوانایی حروف: متنی که روی بیلبورد استفاده می کنیم به سادگی از فاصله دور و هنگامی که فرد در حال حرکت است باید خوانده شود

4- چیدمان: تمام عناصر باید بمانند یک عنصر واحد و مسنجم قرار بگیرند

5-عکس ها: تصاویری که استفاده می شود باید تا حد ممکن بزرگ باشند که جلب توجه کنند و یک تمایزی بین نوشتار ایجاد کنند

6-رنگ: رنگ مورد استفاده باید طوری باشد که بیلبورد را از محیط اطراف کاملا متمایز کند که مربوط به بحث سازگاری طرح با محیط می شود که در قبل عرض کردم

7-پس زمینه: بک گراند باید تا حدی که می تواند ساده باشد تا با پیام مورد نظر تداخل پیدا نکند

8-ایده: باید قبل از طراحی بسیار فکر کرد و به ایده های نو، جذاب، مهم، ارزشمند و عمیق رسید. کار خوب زمان زیاد هم می برد و نیازمند برنامه ریزی بلند است.

آیا چنین اصولی در این حوزه از گرافیک ما رعایت می شود؟

نه متاسفانه. اوضاع از نظر تبلیغات دینی بسیار آشفته است. کارها در دست افراد کار آشنا نیست و متخصصین و هنرمندان ماهر در این دایره راه نیافته اند. تعداد بیلبوردهای محرم به شدت زیاد است و با سایر بیلبوردهای تجاری یک جور ناهنجاری ایجاد می کند.چون هم شهرداری بنرهایی میگذارد و هم مساجد و هیئات.این زیاده روی و بی نظمی هم به تبلیغات محرم و هم به محیط شهری لطمه می زند. کپی کاری در این بین زیاد است مثلا در سالهای 85 یکسری تبلیغات مربوط به هیات خاصی با طراحی ساده آمد که با حروف تایپی کار شده بود. بعداز آن خیلی ها سعی می کنند شبیه آن را انجام دهند و کلیشه سازی کنند ولی چگونگی و اصول کار با حروف را رعایت نمی کنند. علی ای حال، خوب است که دست اندرکاران به دانش ، تخصص و تجربه و مهارت اهمیت دهند و گام های تازه ای برای اجرای گرافیک شهری بردارند.

نقش کامپیوتر در این میان چیست؟

کامپیوتر هم می تواند رشد دهد و هم می تواند مخرب باشد. مثلا در قدیم کتیبه روی کاشی کاری را یک استاد خطاطی اجرا می کرد ولی الان اکثرا با استفاده از نرم افزار کامپیوتری بصورت سریع و شتابزده انجام می شود. آن هم عمدتا توسط کسانی که بعضا هیچ آشنایی با هنر زیبا و دقیق خطاطی ندارند.

گرافیک محیطی با مضامین دینی اگر با کیفیت بالا تولید شوند چه دستاوردی دارد؟

دیگر شاهد ناهنجاری ها، و بی نظمی ها و آلودگی های بصری  نخواهیم بود، مردم بهتر جذب می شوند و از این طریق می توانیم پیامهای بسیار مترقی و موثر دین را که درمان دردهای فردی و اجتماعی مان است با استفاده از این همه فرصت به خوبی به مردم برسانیم.

برش روی استیکر، پوستر، بنر

حجم فایل: 38 کیلوبایت

جهت دریافت رایگان فایل وکتور طرح (غریب مادر حسین ) آدرس ایمیلی را در کادر زیر وارد کنید

فایل بطور اتوماتیک به همان آدرس ارسال می شود

توضیح: سیستم ایمیل را نمایش نمی دهد

باب الحوائج

السلام علیکم یا اولیاء الله و احباء ه

کلام امام حسین

التمــاس دعـا

ع ک

تهيه گزارش از پائيز كار مشكلي است، گرفتن مصاحبه در مورد يك فصل سال و توضيح خواستن از آن وقت مي‌برد و مفهوم مطلوب را دور از دسترس نشان مي‌دهد، بعضي چون از سوژه اين گزارش خبردار مي‌شوند، سر مي‌جنبانند و سوال مي‌كنند كه خبرنگار را با پائيز چه كار؟!

اما يك فصل مي‌آيد، زمين و زمان را تغيير مي‌دهد و تا عمق جان‌ها نفوذ مي‌كند، از صحراها و جنگل‌ها گرفته تا شهرها و خيابان‌ها را در خود فرو مي‌برد و به خانه‌ها و حياط‌ها هم سرك مي‌كشد و لباس‌هاي مردم را عوض مي‌كند، آيا اين يك سوژه‌اي مناسب براي گفتگو و بحث و تبادل نظر نيست؟

آيا لازم نيست گاهي از موضوعات روزمره عبور كنيم و نيم‌نگاهي به آسمان بيندازيم و از احوالش بگوئيم و بشنويم؟

اتفاقاً اهل ذوق و هنر به همين چيزها نيك نظر مي‌كنند و شعرها و كتابها و دفترها برايشان مي‌نويسند.

برگ درختان سبز در نظر هوشيار

هر ورقش دفتريست معرفت كردگار

اما، پائيز مثل همه فصل‌هاي سال و شايد‌ اندكي بيشتر و پيچيده‌تر حرف‌هاي گفتني زيادي دارد، مي‌شود به پائيز نگريست و از هزاران تغيير و تحولي كه در در و ديوار شهر و روستا روي مي‌دهد نكته‌هاي نغز و كمياب بيرون كشيد. مي‌شود جان خويش را با پائيز هماهنگ كرد و رازي از رازهاي طبيعت بي‌كران را فهميد، فهميدن طبيعت لذتي بي‌مانند دارد. شنيدن صداي هستي و همنواشدن با ميلياردها، ميليارد موجود جاندار و بي‌جان و حركت با حركت رودخانه عظيم جهان حالتي استثنايي است كه چون حاصل آيد روح و روان آدمي را لبريز از وجود و مالامال از احساس بودن مي‌كند. رسول نجفيان هنرمندآشناي‌كشورمان درتوصيف فصل‌پائيز مي‌گويد:

«اصولا بحث زمان در هستي بشر، خيلي تاثير دارد. هر قوم و ملتي اگر با زمان حرکت کرده باشد و از آن غافل نباشد، به شکل حيرت انگيزي در ادبيات، علم، هنر، نجوم، در هستي شناسي‌اش تاثير زيادي داشته است و شگفت اينکه در لايه‌هاي عوام، يعني عاميانه‌ترين بخش جامعه نيز مسئله غفلت نكردن از هستي اين روزها بحث محافل است.

صحبت‌هايي مي‌شود از‌ هايدگر، که گفته بشر دچار فراموشي هستي شده و بايد به او تلنگر زد، که چرا گم شدي، بعد مي‌بينيم که جوانان فرهيخته ما به ادبيات خاصي گرايش پيدا مي‌کنند و جذب آن مي‌شوند، مثل ادبيات ميلان کوندرا يا‌هايدگر، که حرفشان اين است که بشر گم شده و هنري فاخر است که به اين بشر خودش را يادآوري کند. بعد متوجه مي‌شويم که مثلا مادربزرگم بسيار بهتر اين را براي نوه‌اش که من باشم، گفته بود. نه اينکه او رفته باشد تحت تاثير يک مکتب فلسفي درس خوانده باشد، نه، فرهنگي که قوم و تبار من، که به عنوان ايراني شناخته مي‌شود و در همه اقوام ايراني نهادينه است، وجود داشته و بخشي از زندگي ما بوده. من روي اين مسئله نيز دوست دارم تاکيد کنم که فرهنگ ما با همه اقوامش مفهوم دارد و همه اين اقوام و آداب و رسومشان جزو فرهنگ ايران هستند، نه يک طايفه خاص. اين مفاهيم، در همه اين اقوام که ايران را تشکيل مي‌دهند، در عوامانه‌ترين سطحش هم وجود داشته‌است، در لالايي‌ها، در بازي‌ها، در موسيقي، در جشن‌ها و… در همه اينها مفاهيمي مشترک وجود داشته. مفهومي مثل اين که گوشزد مي‌کرد که‌اي بشر! مبادا علم محض تو را غرق کند و تبديل بشوي به يک عنصر مچاله شده، در يک محيط پر از زباله ناشي از ماشينزمي که خودت آن را ساخته‌اي، و به نااميدي الحادي بيفتي. ‏

اين حرفي است که ما به نوعي از «پائولو کوئيلو» مي‌بينيم. او که وقتي به ايران آمده بود، مي‌گفت من نمي‌‌دانم «کيمياگر» من چرا در ايران اينقدر فروش دارد! در حالي که من اين داستان را از عطار گرفته‌ام و مولانا نيز اين داستان را به نوعي دارد. مي‌خواهم بگويم، ملتي که با طبيعت و هستي حرکت مي‌کند، دنيايش محدود نيست. مادربزرگ من دنيايش به دوشيدن شير، دانه دادن به مرغ، چيدن سفره صبحانه، آب و علف دادن به گوسفندان محدود نبود. او با تمامي وجودش از جا بر مي‌خاست و مي‌دانست در کهکشان راه شيري، ثوابت و سيارات عظيمي وجود دارد و يکي از آن‌ها کره زمين است، و در اين کره زمين قاره‌هايي وجود دارد، و در يکي از اين قاره‌ها که آسيا است، ايران وجود دارد و در گوشه‌اي از ايران، دهاتي است که او در آنجا زندگي مي‌کند. اين ناشي از‌ تربيت است، سينه به سينه با اين فرهنگ بزرگ شدند.‏

زيباترين اشعار، مرثيه‌ها و مدح‌ها در مورد طبيعت را از مردم کوچه و بازار شنيدم که يکي از آنها مادر بزرگ خودم بود. وقتي پاييز مي‌شد، در ايل بختياري گويي عيد جديدي شروع شده است. مادربزرگم مي‌گفت زمين تو را صدا مي‌زند و مي‌گويد بيا و تخم بر من بيفشان. زماني که به دهات مي‌رفتم مي‌گفت، آب را از چشمه بنوش! زلال بود، مثل چشمه‌هاي‌ امروزي پر از زباله نبود. مادربزرگ مي‌گفت اين زلالي چشمه به اين علت است که فاطمه زهرا(س) به اين چشمه نگاه کرده است.

اين روش ‌تربيتي است که ما در آن رشد يافته‌ايم و زماني که‌ هايدگر مي‌گويد، بشر دچار فراموشي هستي شده، اين شامل ما نمي‌‌شود. مايي که با اين روش بزرگ شده‌ايم و با طبيعت حرکت کرده‌ايم. ولي حالا در يک آپارتمان خسته و گرفته، پدرها و مادرها جان مي‌کنند تا لقمه‌اي نان بياورند و فردا دوباره روز از نو… .

وي ادامه مي‌دهد: داريم زندگي مي‌کنيم براي چه؟ فقط شکممان سير شود و بعد هم بميريم. آيا در گذشته هم همين بود؟ نه. در پاييز جشن مهرگان برگزار مي‌شد. اين جشن يعني: ‌اي خداوند ما هستي تو را فراموش نکرده‌ايم. کائنات را فراموش نکرده‌ايم. براي کاشت گندم، برداشت آن، زماني که جنجل مي‌آمد براي درو، همه شعر داشتند.

مادربزرگ مي‌گفت، اين رنگ‌ها، موسيقي است. هر فصل جشني دارد، ولي در پاييز به دليل رنگ خاصش، جشن باشکوه‌تري بود. دلشوره و دغدغه باران، نيز خود مراسمي داشت که در پاييز بود.

گذشتگان ما به هيچ وجه زمين و زمان را فراموش نمي‌‌کردند. مادربزرگ خاک را بو مي‌کرد و مي‌گفت عطر عجيبي دارد. به من مي‌گفت برو خاکي را که از آن به دنيا‌ آمده بودي را ببو.

پاييز من را ياد رنگ‌ها مي‌اندازد. قصد ندارم شهر و ماشينسيم را کورکورانه تخطئه کنم. ‌اما بزرگ شدن با طبيعت و ذات طبيعت، و اينکه بدانيم خدايي وجود دارد و زندگي بي‌نظم و بي‌حساب و کتاب نيست، اينها همه بود.

مردم شب‌هاي پائيزي که کار کمتري داشتند به قهوه‌خانه مي‌رفتند و شاهنامه خواني بود. و مرشد که شايد سواد هم نداشت، شاهنامه را تفسير مي‌کرد.»

علي كيان‌مهر خطاط و نقاش هم در توصيف پائيز مي‌گويد: «هر فصلي داراي ويژگي‌هاي خود است و آفريدگار هستي و نقاش طبيعت اين گوناگوني و تنوع رنگ را در زمين طراحي كرده است. همانطور که بهار فصل رويش هست و فصل روييدن شکوفه‌ها و گلها و جوانه زدن گياهان و آغاز زندگي است و تابستان فصل سبز است، پاييز در عين حالي که فصل برداشت محصول هست و به نوعي فصل نتيجه‌گيري هست، فصل خزان و برگ‌ريزان هم هست برگ‌هايي که با کوتاه شدن طول روز سبزينه شان از بين مي‌رود و به برگ‌هاي زرد و نارنجي و قرمز و قهوه‌اي تبديل شده‌اند. همين ريزش برگ‌ها در فصل خزان هم عالمي دارد. اين که کم‌کم مي‌افتند، وزش باد و طوفان آنها را همه جا پخش مي‌کند و در قسمت‌هايي انبوهي از برگهاي رنگارنگ جمع مي‌شوند. ‏

در فصل گرما، آسمان مضايقه مي‌کند از باريدن ولي در پاييز سر فصل جديدي است. هوا به خنکي رو مي‌آورد که يک تجربه تازه است.

برهنه شدن تدريجي درختان بعداز سرسبزي و پوشش و شاخساري در پاييز نکته قابل تاملي است برگ‌ها را مي‌بينيم که آرام آرام مي‌پژمرند و مي‌ريزند و اين ويژگي در پاييز تنوع و تازگي است. که به انسان يادآور مي‌شود در اين دنيا بطور پايدار به چيزي عادت نمي‌‌تواند بکند و تا مي‌خواهد عادت کند خدا تغييرش مي‌دهد. از همين جا مي‌توان به مساله بي‌ثباتي در اين دنيا پي برد. همه شرايط تغيير پيدا مي‌کند و عوض مي‌شود. اساسا دنيا دار ماندگاري نيست.

‏وي ادامه مي‌دهد:يکي از جلوه‌هاي سمعي در پاييز اين است که برگ‌ها زير پاي افراد خش خش مي‌کند و حس و حال خودش را دارد. در اين فصل آسمان ابري است. گرفتگي هوا در پاييز يک ويژگي است. و از همين روست که به گرفتگي دل‌ها اشاره مي‌شود.

البته اين گرفتگي‌ها بنظر من غم و غصه نيست در واقع همه چيز جنبه مثبت دارد. گرفتگي دل‌ها جنبه تفکر و تعقل دارد. اينکه انسان از دلخوشي به ظواهر جدا مي‌شود و‌ انديشه مي‌کند، يک احساس مثبت است يک زمينه‌اي است براي‌انديشيدن و تامل کردن.»‏

وي در مورد شرايط خاص پائيز كه در كار يك نقاش اثر مي‌گذارد معتقد است:

هنرمند حتما محدوديت به جلوه‌هاي بصري ندارد. مانند ساير افراد حس سمعي و صوتي و بارش باران را درک مي‌کند. ولي يک نقاش مي‌تواند حس سرما و حس در خود فرو رفتن را در حالات مختلف نشان دهد . مثلا وقتي نقاش يک تک درخت تنها را در پاييز مي‌کشد، بحث خود درخت نيست . تنهايي و غربت را نشان مي‌دهد. دست خالي بودن را نشان مي‌دهد. شاخسار شکسته يک درخت مفهوم انساني دارد. و اين نيست که فقط جلوه‌اي که نقاشي مي‌کند را مي‌خواهد بگويد و خيلي پيام‌هاي عاطفي و روحي را در اثرش لحاظ مي‌کند. طوري احساساتي‌گري شبه رمانتيک. نقاش حتي مي‌تواند نظر بيننده را به خش خش برگ وا دارد. مثلا در يک کار که منظره يک روز پاييزي را‌ترسيم مي‌کند که جوي آبي که برگ‌هاي خزان را باخود مي‌برد و رهگذري که در حال عبور از روي برگ‌هاي خشکيده است. اين نقاشي به لحاظ دروني حس صدا و سرما و گرما را تداعي مي‌کند. همانطور که احساس عاطفي را مي‌توان به طريقي نقاشي کرد که اين را در کارهاي اکسپرسيونيست‌ها مي‌توان به وفور مشاهده کرد. (نمونه مشهورش تابلو فرياد اثر «ادوارد مونک». که خودش را در غروب روزي غمگين تصوير کرده است در روزي که بيمار و غمگين بود و ابرهاي سرخ شده بودند و انگار طبيعت دارد با تمامي وجودش فرياد مي‌کشد.)‏

خانم مريم نظري خبرنگار و نقاش، پائيز را از دريچه رنگ‌ها مي‌بيند و مي‌گويد: اولين چيزي كه از پائيز به چشم يك نقاش مي‌آيد تغيير رنگ برگ‌هاي درختان است. برگ‌ها از سبزي به سمت زردي و از طراوت به سمت خشكي تغيير مي‌كنند، آفتاب سرد مي‌شود و بنده به عنوان كسي كه نقاشي كرده‌ام اين تغييرها را كاملاً حس مي‌كنم و به آنها توجه مي‌كنم. در واقع فصل پائيز يك حس شاعرانه را در آدم برمي‌انگيزاند، خصوصاً اينكه بسياري تغييرات محيط با سرعتي شگفت‌آور رخ مي‌دهند و انسان حتي اگر تقويم را نداند و به آن توجه نكرده باشد تغييرات زيادي را در طبيعت حس مي‌كند.

پيمان خازني نوازنده هم به جمع ما مي‌پيوندد و به پائيز اينگونه مي‌نگرد:

اگر به فصول سال نگاهي داشته باشيم، بهار فصل بيداري طبيعت، شور و شادابي و زندگاني است. تابستان فصل حركت و فعاليت و پاييز كه به برگريزان معروف است، فصل رو به زوال رفتن طبيعت و زمستان سخت‌ترين فصل سال فصل انجماد طبيعت است. تفاوت پاييز با فصل‌هاي ديگر در اين است كه در پاييز همانگونه حرارت تابستان رو به نزول مي‌رود، انسان‌ها نيز آرام و درون‌گرا مي‌شوند. طبيعي است كه در زماني كه طبع طبيعت عوض مي‌شود يافته‌ها و الهامات هنرمند نيز تحت تاثير قرار مي‌گيرد و در ساخته‌هاي هنرمندان، نويسندگان، فيلمسازان و ساير رشته‌هاي هنري اين تاثير ديده مي‌شود.

ادامه بحث را نجفيان پي مي‌گيرد او مي‌گويد: از آنجايي که نگاه هستي‌شناسانه دارم، به‌نظرم در پائيز تخم‌هايي در خاک کاشته مي‌شود و يک تخم، هزار تخم مي‌شود. بر خلاف اينکه در پائيز نگاه‌ها تلخ است و طبيعت رو به خشکي مي‌رود، ‌اما پائيز فصلي است که در آن از هر تخم، هزار بر مي‌آيد. در مورد بشر هم همين طور، بشري که در ظاهر مي‌ميرد، ولي اينگونه نيست که بميرد. در حقيقت پاييز مرا ياد زندگاني مي‌اندازد، زندگاني به معناي مقابله با مرگ. به‌نظرم اگر فقط بهار بود هيچ جذابيتي وجود نداشت. بهار با پاييز معنا پيدا مي‌کند.

‏وي در مورد نوع نگاه مردم به فصل‌ها، خصوصاً فصل پائيز ادامه مي‌دهد كه هر ماه براي نگرش هستي‌شناسي ايرانيان حرمت خاصي دارد. ايرانيان در هر ماه يك روز را به نام آن ماه نامگذاري مي‌کردند و براي آن حرمت قائل مي‌شدند. در پاييز چون سال دو نيم مي‌شود و شش ماه از سال مي‌گذشته، اين‌امر اهميت داشته. اين اهميت دو بعد دارد، يک بعد فلسفي و يک نگاهي که بيشتر هنرمندان را قلقلک مي‌داده و اين بيشتر به رنگ‌هاي پاييز مربوط بود. متاسفانه ما در حال حاضر در شهر اين را نمي‌‌بينيم. در پاييز نگاه يک هنرمند به تغيير شگفت طبيعت است. غروب که نور مي‌پاشد در دار و درختاني که خود هزار رنگ دارند، اين تصويري است خيال‌انگيز، گويي هر کدام يک ملودي است، يکي ساز زهي مي‌زند، يکي کوبه اين يکي… خوشا به سعادت ملتي که بتواند اينها را ببيند. در عوامانه‌ترين حالتش نيز، اين تجليل و تکريم پاييز وجود دارد. ملت ما اهميت مي‌داد به اينها. هنوز هم در روستاها اين مراسم تجليل از پاييز وجود دارد.

از نجفي سوال مي‌كنيم آيا گرامي داشتن پائيز سابقه داشته است؟ وي پاسخ مي‌دهد:

به شدت. حتي از همان روزي که بشر آتش را کشف مي‌کند در غار، اين همنوايي با طبيعت ريشه در آن روزها دارد. از همان روزها، نگاهش به پاييز نگاه عارفانه بوده، هم فصل کشت و باروري بوده و هم در پاييز و بعد از آن چشمشان به آسمان بوده و در اين دو فصل مي‌نوشتند، تعريف مي‌کردند و قصه و خاطره مي‌گفتند با چشماني‌ اميدوار به بهاري سبز.

كيان‌مهر به نوع نگاه مردم به فصل پائيز و رفتار آنها در اين فصل اشاره مي‌كند كه خصوصيت ذاتي طبيعت در فصل بهار شکوفه زدن و جوانه زدن و رويش است. فصل تابستان فصل رويش و به بار نشستن است. و پائيز به بار نشستن محصول و وارد شدن به يک فاز جديد است. و وارد شدن به فاز جديد که همه چيز از بين مي‌رود و خشک مي‌شود، به لحاظ ظاهري در ذهن مردم اثر مي‌گذارد. مانند مرگ در زندگي انسان است که انسان پس از تولد و رشدونمو در آخر مي‌ميرد. اگر کسي به ظاهر نگاه کند انگار که همه چيز تعطيل و تمام مي‌شود. ولي درحقيقت آغاز يک مرحله جديد است . همانطور که در روايات راجع به فصل بهار اين چنين گفته شده که وقتي به بهار نگاه مي‌کنيد به ياد روز رستاخيز خودتان بيفتيد يعني انسان زندگي کرده و دستاورد‌هايي داشته و بعد وارد دوره ديگري مي‌شود که از نگاه ما گويا باطنش کمتر مورد توجه قرار مي‌گيرد. يعني اگر کسي از دنيا برود، ما فکر مي‌کنيم که همه چيز تمام شد. به پاييز هم اگر اين چنين نگاه کنيم انگار که همه چيز از بين رفت و نابود شد. ولي در واقع يک فصل جديد و آغاز مرحله جديد تحولات دروني است.

‏خانم نظري نگاه منفي به فصل پائيز را برنمي‌تابد و مي‌گويد: با اينكه تغييرها در پائيز از سبزي به زردي و از گرما به سرما است‌ اما من هرگز به پائيز با چشم منفي نگاه نكرده‌ام، با اينكه اغلب خاطرات ذهني ما از فصل پائيز پايان تفريح و فراغت و آغاز درس و مشق بوده است و اين حس كودكانه از ديرباز به همراه ما بوده است. و شايد براي همين هم پائيز بنظر دلگير و چون غروب‌هاي روز جمعه مي‌ماند ولي آرامش اين فصل و لطافتي كه در آن مستتر است روح عرفان‌گراي انسان را نوازش مي‌كند و اگر از اين زاويه به فصل پائيز نگاه كنيم اين فصل خواستني هم مي‌شود. براي هنرمندي كه به اطراف خود بدقت نگاه مي‌كند و به اصطلاح روي ديگر سكه را هم مي‌بيند پائيز با اينكه رنگ‌هاي تند و شفاف تابستان را به رنگهاي خاكستري تغيير مي‌دهد، همين فصل يك فصل الهام‌بخش و شاعرانه است. شايد خيلي از مردم در اين فصل غمگين‌تر شوند و شايد سوابق منفي ذهني افراد در اين فصل بيشتر تداعي شود و آنها كه مستعد افسردگي هستند افسرده‌تر شوند ولي من بعنوان يك نقاش به جنبه‌هاي زيباي پائيز نگاه مي‌كنم و نمي‌‌گذارم كه غمگيني اين فصل مرا فرابگيرد.

پيمان خازني هم درباره نوع برخورد مردم با پائيز چنين مي‌گويد:

به نظر من فصل بهار براي موسيقي‌هاي عاشقانه ، رومانتيك و محلي و فصل تابستان براي موسيقي‌هاي مهيج و پر تحرك مناسب‌تر هستند. فصل پاييز بيشترين ‌هارموني را با موسيقي ملايم و غمناك دارد و فصل زمستان فاصله‌هاي مطبوع موجود در موسيقي كلاسيك و مدرن را مي‌طلبد. البته اين نقطه نظر شخصي من است ولي مطمئنا خط فكري مشابهي در ميان اهالي موسيقي وجود دارد.

هر واقعيتي در عالم هستي براي هنرمندان منشأ الهام بوده است، از همين رو فصل پائيز با فراگيري كه دارد جايگاه خاصي پيدا مي‌كند. كيان‌مهر در اين رابطه مي‌گويد:

براي يک هنرمند فارغ از اين که تک چهره کار مي‌کند يا منظره يا طبيعت بي‌جان و غيره، طبيعت بهترين منبع براي يادگيري و درک هماهنگي و همنشيني رنگ‌هاست.

همانطور که اشاره شد پاييز فصل تنوع رنگ‌ها است و يعني رنگ‌هاي سبز درختان به اشکال مختلف تغيير مي‌كنند و اين تغيير رنگ هم تغيير يکساني نيست. و تغيير به رنگ‌هاي متفاوت است و مي‌توان به رنگ مايه‌هاي زرد و نارنجي و قهوه‌اي و اخرا و اکر و طلايي و سنجرف اشاره کرد. اينها رنگ‌هاي غالب پاييز است و در نقاشي از‌ترکيب رنگ‌هاي اصلي يا فرعي اينها درست مي‌شوند مثل زرد نارنجي، قرمز نارنجي، زردسبز و غيره. در واقع هم رنگ‌هاي همجوار در پاييز مشاهده مي‌شود و هم رنگ‌هاي متضاد. برگ‌ها مي‌ريزند و تنه قهوه‌اي يا اكر درختان آشکار مي‌شود و برخي درختان همچنان سبز مي‌مانند. رنگ آسمان و زمين هم متفاوت مي‌شود. رنگ آسمان مقداري تيره و کدر است. ابرهاي آسمان خود نوعي بافت و تنوع رنگي ايجاد مي‌کند. زمين هم که در باغ‌ها و مزارع و بيابان و دشت به شکل‌ها و رنگ‌هاي مختلف ديده مي‌شود. مثلا مزرعه گندم که زرين مي‌شود. در همه اين عرصه‌ها زمين هم تنوعي پيدا مي‌کند. يک جور هماهنگي يا‌ هارموني در رنگ‌ها پديد مي‌آيد و در آسمان و زمين جلوه مي‌کند و بيننده مجذوب اين زيبايي بصري مي‌شود.

انسان‌ها هم کم‌کم لباس متفاوتي مي‌پوشند سرماي هوا آنها را وادار مي‌کند که پوششان را عوض کنند.

وي ادامه مي‌دهد:يک هنرمند حس شاعرانه‌اي نسبت به رنگ‌هاي غالب فصل نشان مي‌دهد. مثلا فصل خزان به نوعي حالت سراشيبي يا خلوت و تنهايي را ارائه مي‌کند يا گاهي مفهوم ياس و سرخوردگي و شکست هم مي‌دهد. مثلا فروغ فرخزاد مي‌گويد: ‌ايمان بياوريم به آغاز فصل سرد. البته او از يک نگاه منفي و حالت بدبيني اين را گفته . بنابراين مي‌توان گفت پاييز بيانگر چنين حسي است. يعني حس سرما، ياس، به پايان راهي نزديک شدن. ‏

خوانندة صميمي خودمان آقاي نجفي راجع به نوع نگاه‌ها به پائيز معتقد است؛ هر کسي از ظن خود شد يار من… چرا بشر از گرفتگي خورشيد ناراحت مي‌شد؟ چون نمي‌‌دانستند اين دوره دارد و خورشيد دوباره باز مي‌شود. بشر هميشه اين نگراني را داشته و فکر مي‌کرد برگ درختان که ريخت، نابودي شروع مي‌شود. اگر از ديدي يونگي نگاه کنيم، اين در ناخودآگاه همه وجود دارد. از اين اتفاقات مي‌ترسيدند. مثلا خورشيد که گرفته مي‌شد، مي‌ترسيدند. شايد اين بعد غم انگيزي پاييز به اين صورت در ناخودآگاه‌ها وجود دارد،‌ اما مي‌خواهم از اين تلخ‌تر برايتان بگويم، آنقدر بشر‌ امروزي غرق گرفتاري‌هاي روزمره شده‌است که اصلا نمي‌‌فهمد چه اتفاقي افتاده. من اعتقاد دارم سازماني مثل صدا و سيما مي‌تواند نقش پدربزرگ و مادربزرگ با شعور را بازي کند تا اين فرهنگ را جا بيندازد فرهنگ تغيير طبيعت را و متاسفانه چنين نيست.‏

* جايگاه پائيز در ادبيات فارسي

نجفي راجع به جايگاه پائيز در ادبيات ما مي‌گويد:

پاييز جايگاه خاص و ارزنده‌اي در ادبيات ما دارد. فردوسي، تصويري سينمايي دارد از پاييز در يکي از ابياتش. زماني که ميدان جنگ را توصيف مي‌کند که فوق‌العاده است. اين شعر به قدري زيباست. يا شعر منوچهري که سرود پاييز است: خيزيد و خز آريد که هنگام خزان است… البته اغلب نگاه معرفتشناسانه دارند و مي‌گويند بشر، پاييز را نگاه کن! پاييز زندگي تو هم فرا مي‌رسد روزي.

اما راجع به تفاوت پائيز با فصل‌هاي ديگر سال كيان‌مهر نظر خاصي دارد و اينگونه مي‌گويد كه: پاييز رو به آينده‌ايست که انسان‌ها در واقع نسبت به محيط يک جور حس سرد دارند که گويا بايد از شرايط محيط که براي آنها مناسب نيست به جاي ديگري بروند. مثلا در بهار انسان‌ها انس بي‌واسطه با طبيعت دارند‌اما در زمستان خودشان را مي‌پوشانند. و کمتر در محيط باز مي‌روند. بلکه در فضاهايي مي‌روند که خودشان متناسب با نياز عمومي‌شان طراحي کرده‌اند. در بهار فضا بر وفق شرايط انسان است. براي همين مردم به دشت و کوه و طبيعت مي‌روند. ولي پاييز آغاز فصلي است که بايد خودشان را بپوشاند و آدم بايد به نوعي شرايط مصنوعي براي خودش بسازد که بتواند مشکلات فصل سرما را تحمل کند. بدون اين پيش‌بيني‌ها انسان دچار سرما مي‌شود که با نيازهاي زيستي‌اش سازگاري ندارد و دماي کم هوا آزاردهنده مي‌شود. ‏

* الهام‌بخشي فصل‌ها

وي راجع به الهام‌بخشي فصل‌ها خاطرنشان مي‌كند كه انسان‌ها در بهار از خودشان بيرون مي‌آيند و به دل طبيعت مي‌روند دست افشاني مي‌کنند. بهار و پاييز هر دو الهام‌بخش هستند و هرکدام الهام خودشان را دارند همانطور که انسان در شرايطي قرار مي‌گيرد که مي‌تواند بدون پردازش و دخل و تصرف در بهار و تابستان در طبيعت به راحتي زندگي کند ولي در پاييز و زمستان اين‌ امر ‌امکان‌پذير نيست. انسان در بهار آزادي در طبيعت را دارد. ولي در پاييز و زمستان خودش بايد به فکر خودش باشد و تدابيري بينديشد. سختي و کمبود را پيش‌بيني کند. پاييز که شروع مي‌شود يک زنگ خطري است، تلنگري است که سرماي مطلق در پيش است و همه چيز در برف خواهد رفت و چيزي باقي نمي‌‌ماند. و در بهار انسان نگاهش به آينده است که بايد توليد کند. نکته‌اي که در اين جا و براي هر دو فصل مطرح است، نگاه به آينده است. ملاحظه زمان و نگاه به آينده. براي هنرمند همه چيز الهام‌بخش است و هنرمند از هر چيزي به عمق مساله نگاه مي‌کند و سعي مي‌کند که رازهاي مسائل و جنبه‌هاي سمبليکش و زواياي ناديدني و ظريفي که از ديد بسياري از افراد زيبا و جذاب نباشد را با ديد خلاقانه‌اش متفاوت و زيبا ارائه کند . در واقع همه چيز براي هنرمند پيام دارد و مفهوم دارد.‏

* دوري انسان‌ها از طبيعت وفصول

نجفيان پيرامون دورشدن انسانها از طبيعت و فصول سال، آه‌سردي مي‌كشد و به تلخي مي‌گويد: ما بچه‌ها را از طبيعت دور کرديم… در گذشته بچه با تمامي وجود تغيير فصل را حس مي‌کرد، سختي‌ها، مشکلات و زيبايي‌ها را مي‌ديد. خطري که نسل بعد از ما را تهديد مي‌کند، دقيقا همين فراموشي هستي است. ملت ما نبايد دچار فراموشي طبيعت شود. بچه‌هاي ما خاطره ندارند، چرا که پدر و مادر گرفتارند، به دنبال شکم سير کردن هستند. خاطره بچه‌ها شده فلان قسط عقب افتاده، فلاني فلان مشکل را دارد و… بايد بچه را به طبيعت برد، بايد طبيعت را به کودکان شناساند. بزرگترين‌ تربيت کودک اهلي شدن با طبيعت است و شک نکنيد که به اين صورت کودک با معرفت بزرگ شود.

‏وي آثار عميق ارتباط با طبيعت را شرح مي‌دهد و مي‌گويد: چگونه بايد با مواد مخدر مبارزه کرد؟ به‌نظر من اگر ورزش‌ترويج شود و فرهنگسراها بيشتر شوند. کودک مي‌رود ورزش، با طبيعت عجين مي‌شود، اهليت پيدا مي‌کند.

يا به فرهنگسرا مي‌رود و با هنر آشنا مي‌شود، هنر نسبتي دارد با طبيعت و همين مسيري مي‌شود براي ورود به طبيعت. واي به حال ملتي كه از طبيعت فاصله بگيرد. پس بنشينيم و در کتاب‌هاي درسي عشق به طبيعت را جا بياندازيم.

يکي از مقولات‌ تربيتي قدرت لذت بردن است. لذت بردن هم غريزي است و هم اکتسابي، بايد ياد گرفت.

من وقتي مي‌ديدم بي‌بي گلزار با لذت خاک را بو مي‌کند، درخت را مي‌بوسد و بعد خدا را شکر مي‌کند، به ما مي‌گويد برويد از چشمه آب بخوريد… او ياد گرفته چگونه لذت ببرد و اين را به من نيز‌ آموخته. ما بايد اين را ياد بگيريم و به بچه‌ها ياد بدهيم.

حالا بچه‌ها فقط وقتي بستني در دست دارند، وقتي پيتزا مي‌خورند، لذت مي‌برند و اين مشکل است.

بايد به آنها ياد داد. هنر لازمه وجودي بشر است. چرا که هنر به بشر يادآوري مي‌کند که اشتباه مي‌رود، به او تلنگر مي‌زند.

‏خانم نظري راجع به نگاه نقاشان قديم و جديد به پائيز مي‌گويد:

در ميان تابلوهاي نقاشي هم تا آنجا كه من ديده‌ام در گذشته كمتر به فصل پائيز پرداخته شده است ولي حالا جوان‌هاي نقاش به اين فصل و خصوصياتش بيشتر توجه مي‌كنند و من به‌طور مشخص تابلوهايي با موضوع زمستان و پائيز و خصوصاً ريختن برگ درختان و وزش باد ديده‌ام. پيمان خازني همين بحث را با محوريت موسيقي پي مي‌گيرد و مي‌گويد:

در تاريخ موسيقي ايران آثار بسياري در باره فصل‌ها ساخته شده است و بارها و بارها از طريق رسانه‌ها در فصول مربوطه آنها را شنيده‌ايم. در موسيقي دنيا نيز بزرگاني چون «ويوالدي» مي‌آيند و قطعه‌اي مانند چهار فصل را مي‌سازند كه هر فصل در توناليته خاصي را به تصوير مي‌كشد.

يا مثلا «اشتوك‌هاوزن» براي هر ماه از فصل يا به عبارتي هر برج در دايره فلكي موسيقي خاصي مي‌سازد. فرض كنيد به شكوفه‌هاي بهاري نگاه مي‌كنيد، يا به ميوه‌هاي تابستاني و يا برگ‌هاي خزاني را در حال بر زمين نشستن مي‌بينيد. شايد هم زير كرسي زمستان خود را گرم مي‌كنيد. هر يك تصويري متفاوت براي ما به ارمغان مي‌آورد.

در مورد پاييز فصلي خسته، كه شور بهار و جنب و جوش تابستان را پشت سر گذاشته به مانند پيرمردي خسته است كه حاصل زندگي‌اش را به‌دست آورده و در جايگاهي به انتظار نشسته‌است كه مي‌داند پس از آن زمستاني در پيش دارد. اين پيرمرد چه آوازي بهتر از «شد خزان» مي‌تواند بخواند؟

وي راجع به آهنگ طبيعي پائيز و مناسبت برخي از سازها با اين فصل عنوان مي‌كند كه باد، ني و سازهاي بادي و چوبي را طلب مي‌كند. براي همين است كه ني ساز دشتستان است. از نظر نواختن نيز با دم نوازنده نواخته مي‌شود.‌ ترنم باران خود داراي ريتم است. شايد ريتمي نا نوشتني. باران به مانند كشيده شدن انگشتان چنگ نواز بر روي ساز خود است. به همين سبب پس از باران رنگين كمان به وجود مي‌آيد. صدايي كه آن را بارها و بارها با اصوات موسيقي توسط موسيقيدان‌هاي بزرگ دنيا شنيده‌ايم.

پيمان ميل به موسيقي را به فصل خاصي نسبت نمي‌دهد و مي‌گويد: هر فصلي كيفيت موسيقي خود را دارد ضمن اينكه تمامي زندگي بشري بدون‌ترديد با موسيقي آميخته است. ‌اما اگر بگوييم نوع خاصي از موسيقي در زمان‌هاي خاصي مورد استقبال بيشتري قرار مي‌گيرد درست است. هرچند پاييز به سبب اينكه فصل استراحت طبيعت است، مي‌تواند فرصتي براي توجه عميق‌تر به موسيقي باشد.

گزارش ما با نگاهي خاص به پائيز و از زاويه هنري به پايان مي‌رسد ولي پائيز تازه‌ آمده است و خدا كند كه باران‌هايش زياد، ابرهايش پربار باشد، غم‌ها را بشويد و زمستان را مملو از خير و آگاهي كند تا با كوله‌باري مملو از‌اميد به استقبال بهار برويم.

آموزش نقاشیخط  – مرکز آموزش دانشگاه تهران -

ترم ها به صورت یکماهه و در چهار جلسه برگزار می گردد

وسایل و ابزار برای جلسه اولی ها

• کاغذ پوستی بزرگ
• کاتر یا قیچی
• قلم و مرکب و لیقه و دوات
• چسب کاغذی
• مداد اتود

Mediums: Goldleaf on canvas, Oil color

ساعت شروع 12/30

زمان:جمعه 28/5/90
یکشنبه 30/5/90
سه شنبه1/6/90

مکان حسینیه مرحوم سید ابراهیمی